Hafif şişman ve obez kadınlarda kronotipin yeme davranışı, akdeniz diyetine uyum ve adipoz doku disfonksiyonuna etkisi
| dc.authorid | 0000-0002-3251-1388 | |
| dc.contributor.advisor | Sayın, Fatma Kübra | |
| dc.contributor.author | Tüysüz, Betül | |
| dc.date.accessioned | 2025-07-29T06:23:31Z | |
| dc.date.available | 2025-07-29T06:23:31Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.date.submitted | 2025 | |
| dc.department | NEÜ, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı | |
| dc.description | Yüksek Lisans Tezi | |
| dc.description.abstract | Obezite, alınan enerji miktarının harcanan enerji miktarından daha fazla olması durumunda, vücutta anormal veya aşırı miktarda yağ birikimine neden olan bir rahatsızlık olarak açıklanmaktadır. Obezite; genetik, patolojik, diyet ve yaşam tarzı faktörlerini içeren multifaktöriyel bir sağlık sorunudur. Ülkemiz dahil dünyanın pek çok ülkesinde obezite sıklığı ciddi bir yükseliş göstermektedir. Sirkadiyen sistem metabolizmayı, fizyolojiyi ve davranışı günlük sirkadiyen ritim döngüsünde düzenlemektedir. Sirkadiyen saat sistemi ile metabolizma arasında karşılıklı ve karmaşık bir ilişki bulunmaktadır. Bu ilişki sistemlerin birinde meydana gelen bozulmanın diğer sistemi de etkilemesine neden olmaktadır. Uyku-uyanıklık, aydınlık-karanlık ve açlık-beslenme döngüleri arasında ortaya çıkan uyumsuzluk, daha sonra glikoz, lipit metabolizması ve kan basıncı gibi fizyolojik süreçlerin doğal salınımlarını bozar ve sonunda artan obezite, tip 2 diyabet ve kardiovasküler hastalık riski olarak kendini göstermektedir. Kişinin sirkadiyen ritmine bağlı olarak tercih ettiği uyku ve aktivite zamanlaması açısından görülen farklılık kronotip kavramıyla ifade edilmektedir. Sabah, akşam ve ara tipler olmak üzere üç genel kronotip kategorisi bulunmaktadır. Sabahçıl kronotipe sahip kişiler erken yatıp erken uyanmaktadır, zihinsel ve fiziksel performanslarının zirvesine günün erken saatlerinde ulaşmaktadır. Akşamcıl kronotipe sahip kişiler ise daha geç yatıp daha geç kalkmaktadır ve en iyi zihinsel ve fiziksel performanslarına günün ikinci yarısında ulaşmaktadır. Ara kronotipin sabah veya akşam arasında belirgin bir tercihi yoktur. Bu çalışmada 18-64 yaş arasındaki hafif şişman ve obez kadınların kronotiplerine göre Akdeniz diyetine uyum, yeme davranışı ve adipoz doku disfonksiyonu arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmaktadır. Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Beslenme ve Diyet Polikliniğine başvuran hafif şişman ve obez 181 kadının katılımıyla yüz yüze anket yöntemiyle yürütülmüş, kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Katılımcılara uygulanan anket formunda sosyodemografik özellikler, antropometrik ölçümler ve rutinde bakılan biyokimyasal bulgular, kronotipi belirlemek amacıyla Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği (MEQ), Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) ve Yeme Davranışı Ölçeği (DEBQ) yer almaktadır. Adipoz doku disfonksiyonunun bir indikatörü olarak kabul edilen Viseral Adipozite İndeksi bu çalışmada kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada p değerleri 0,05'in altında olan değerler anlamlı kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalamasının 40,72±11,68 yıldır. Araştırmaya katılan bireylerin %59,1'inin ara tip, %22,7'sinin sabahçıl tip, %18,2'sinin akşamcıl tip olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların kronotiplerine göre medeni durumu, eğitim düzeyi, yaşı, ana öğün atlama durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Çalışmaya katılan kadınların Akdeniz diyet uyumu kronotip gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir (p<0,05). Sabahçıl kronotipe sahip bireylerin %70,7'si Akdeniz diyetine sıkı uyum göstermektedir. Çalışmaya katılan kadınların Akdeniz diyetine uyum puanı kronotiplere göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermiştir (p<0,05). Sabahçıl kronotipe sahip bireylerin Akdeniz diyetine uyum puanının diğer gruplara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Katılımcıların kronotip gruplarına göre duygusal yeme, dışsal yeme, yeme davranışı puanı istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir (p<0,05). Akşamcıl kronotipe sahip bireylerin duygusal yeme, dışsal yeme, yeme davranışı puanı diğer gruplardan daha yüksektir. Katılımcıların kronotiplerine göre kısıtlayıcı yeme puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0,05). Kronotiplere göre viseral adipozite indeksi ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Bu çalışmadan elde edilen sonuçların ilerleyen zamanlarda yapılacak olan çalışmalara faydalı olacağı düşünülmektedir. | |
| dc.description.abstract | Obesity is explained as a disorder that causes abnormal or excessive accumulation of fat in the body when the amount of energy taken is greater than the amount of energy spent. Obesity; It is a multifactorial health problem that includes genetic, pathological, dietary and lifestyle factors. The prevalence of obesity is on a serious rise in many countries of the world, including our country. The circadian system regulates metabolism, physiology and behavior in a daily circadian rhythm cycle. There is a reciprocal and complex relationship between the circadian clock system and metabolism. This relationship causes a disruption in one of the systems to affect the other system. The resulting mismatch between sleep-wake, light-dark, and hunger-feeding cycles then disrupts the natural oscillations of physiological processes such as glucose, lipid metabolism, and blood pressure, ultimately manifesting as increased risk of obesity, type 2 diabetes, and CVD. The difference in the sleep and activity timing preferred by the person depending on the circadian rhythm is expressed by the concept of chronotype. There are three general categories of chronotypes: morning, evening and intermediate types. People with a morning person chronotype go to bed early and wake up early, reaching the peak of their mental and physical performance early in the day. People with an evening chronotype, on the other hand, go to bed later and wake up later and reach their best mental and physical performance in the second half of the day. The intermediate chronotype has no clear preference between morning or evening. This study aims to examine the relationship between compliance with the Mediterranean diet, eating behavior and adipose tissue dysfunction according to the chronotypes of overweight and obese women aged 18-64. It is a cross-sectional descriptive study conducted by face-to-face survey method with the participation of 181 slightly overweight and obese women who attended the Nutrition and Diet Polyclinic of Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Hospital. The survey form applied to the participants included sociodemographic characteristics, anthropometric measurements and routine biochemical findings, Morningness-Eveningness Scale (MEQ), Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) and Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) to determine the chronotype. Visceral Adiposity Index, which is considered an indicator of adipose tissue dysfunction, was used in this study. The data obtained in the research were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 25.0 program. In the study, p values below 0.05 were considered significant. The average age of the participants is 40.72±11.68 years. It was determined that 59.1% of the individuals participating in the research were intermediate type, 22.7% were morning type, and 18.2% were evening type. A statistically significant relationship was observed between the participants' marital status, education level, age, and skipping main meals according to their chronotypes (p<0,05). Mediterranean diet compliance of the women pa It is seen that individuals with morning person chronotype have a higher Mediterranean diet adaptation score than other groupsrticipating in the study showed a statistically significant difference according to chronotype groups (p<0,05). Emotional eating, external eating, and eating behavior scores show a statistically significant difference according to the participants' chronotype groups (p<0,05). Individuals with evening chronotype have higher emotional eating, external eating and eating behavior scores than other groups. No statistically significant relationship was detected between the restrictive eating score according to the participants' chronotypes (p>0,05). No statistically significant difference was found between visceral adiposity index averages according to chronotypes (p>0,05). It is thought that the results obtained from this study will be useful for future studies. | |
| dc.description.sponsorship | Bu tez çalışması Necmettin Erbakan Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğü tarafından 24YL30001 numaralı proje ile desteklenmiştir. | |
| dc.identifier.citation | Tüysüz, B. (2025). Hafif şişman ve obez kadınlarda kronotipin yeme davranışı, akdeniz diyetine uyum ve adipoz doku disfonksiyonuna etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Konya. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12452/19523 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Akdeniz Diyetine Uyum | |
| dc.subject | Kronotip | |
| dc.subject | Obezite | |
| dc.subject | Yeme Davranışı | |
| dc.subject | Adaptation to the Mediterranean Diet | |
| dc.subject | Chronotype | |
| dc.subject | Obesity | |
| dc.subject | Eating Behavior | |
| dc.title | Hafif şişman ve obez kadınlarda kronotipin yeme davranışı, akdeniz diyetine uyum ve adipoz doku disfonksiyonuna etkisi | |
| dc.title.alternative | The effect of chronotype on eating behavior, compliance with the mediterranean diet and adipose tissue dysfunction in overweight and obese women | |
| dc.type | Master Thesis |
