Savunma sanayisinde dışa bağımlılık; Türkiye'de ithalat-ihracat nedensellik analizi

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorAkcan, Ahmet Tayfur
dc.contributor.authorTürker, Çiğdem
dc.date.accessioned2026-08-11T08:08:00Z
dc.date.available2026-08-11T08:08:00Z
dc.date.issued2026
dc.date.submitted2026
dc.departmentNEÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası Ticaret ve Finansman Anabilim Dalı
dc.description.abstractSavunma sanayii, ülkelerin güvenlik gereksinimlerini karşılayan bir sektör olmanın dışında, teknolojik kalkınma, üretim kapasitesi ve dış ticarete olan etkisiyle de kritik bir öneme sahiptir. Son dönemlerde Türkiye, savunma sanayiinde büyük atılımlar gerçekleştirmiş ve bu gelişmelerin sonucu olarak ülkenin sektör bazlı dış ticaret yapısı ve ihracat-ithalat ilişkisi de araştırılması gereken konular olması bakımından önem kazanmıştır. Çalışmada, Türkiye savunma sanayisinde yer alan 12 ürün grubunun 2002-2025 dönem çeyreklik verileri kullanılmış ve elde edilen bilgiler ışığında bu ürün gruplarının ihracat ve ithalat nedenselliğinin açıklanması amaçlanmıştır. Çalışmada, analiz yöntemleri olarak, serilerin durağanlık özelliklerinin belirlenebilmesi amacıyla Panel LM Fourier birim kök testi uygulanmış, sonrasında değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisinin tespiti için yapısal kırılmaları dikkate alan Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testi kullanılmıştır. Analizden elde edilen sonuçlara göre, ihracattan ithalata doğru nedensellik ilişkisinde yalnızca 930200 ile 930599 kodlu ürün gruplarında anlamlı bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiş fakat 930320, 930330, 930390, 930400, 930510, 930621, 930629, 930630, 930690 ve 930700 kodlu ürün gruplarında ihracattan ithalata doğru anlamlı bir nedenselliğe ulaşılamamıştır. İthalattan ihracata doğru nedensellik ilişkisinde ise, 930200, 930390, 930400, 930599, 930621, 930629, 930630, 930690 ve 930700 kodlu ürün gruplarında ithalatın ihracatın nedeni olmadığı sonucuna ulaşılmış 930320, 930330 ve 930510 kodlu ürün gruplarında ihracatın nedeninin ithalat olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, Türkiye savunma sanayiinde yer alan ürün gruplarında ithalat ve ihracat ilişkisinin her ürün için farklı değerlendirilmesi gerekliliğine dikkat çekerken, ürün gruplarında dış ticaret dinamiklerinin de farklılık arz ettiğini ortaya koymaktadır. Analiz sonuçlarından, Türkiye'nin yerli üretim hacminin artırılarak dışa bağımlılığın asgari düzeye indirilmesi ve aynı zamanda ülkenin ihracat kapasitesinin üst seviyelere çıkarılmasına yönelik daha güncel politikaların oluşturulmasına katkı sağlaması beklenmektedir.
dc.description.abstractThe defense industry is not only a sector that meets the security needs of countries, but also plays a critical role through its impact on technological development, production capacity, and foreign trade. In recent years, Türkiye has made significant advances in the defense industry, and as a result of these developments, the country's sector-based foreign trade structure and the relationship between defense exports and imports have become important subjects that warrant further investigation. In this study, quarterly data for the period 2002-2025 on 12 product groups in Türkiye's defense industry were used, and in light of the findings obtained, it was aimed to explain the causality relationship between the exports and imports of these products groups. In study, as analysis method the Panel LM Fourier unit root test was applied to determine the stationarity properties of the series. Subsequently, the Fourier Toda-Yamamoto causality test, which takes structural breaks into account, was employed to identfy the causality relationship between the variables. According to the results of the analysis, in the causality relationship running from exports to imports, a significant causal relationship was identified only for product groups coded 930200 and 930599. However, no significant causality from exports to imports was found for product groups coded 930320, 930330, 930390, 930400, 930510, 930621, 930629, 930630, 930690, and 930700. Regarding the causality relationship running from imports to exports, it was concluded that imports were not the cause of exports for product groups coded 930200, 930390, 930400, 930599, 930621, 930629, 930630, 930690, and 930700. In contrast, for product groups coded 930320, 930330, and 930510, imports were found to be the cause of exports. The findings highlight the necessity of evaluating the import–export relationship separately for each product group within Türkiye's defense industry, while also revealing that foreign trade dynamics differ across product groups. Based on the results of the analysis, it is expected that the study will contribute to the development of more up-to-date policies aimed at increasing domestic production capacity, minimizing external dependency, and enhancing export capacity.
dc.identifier.citationÇiğdem, T. (2026). Savunma sanayisinde dışa bağımlılık; Türkiye'de ithalat-ihracat nedensellik analizi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü Uluslararası Ticaret ve Finansman Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/20252
dc.identifier.yoktezid1013708
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectSavunma Sanay൴൴
dc.subjectDış T൴caret
dc.subjectİhracat
dc.subjectİthalat
dc.subjectPanel LM Four൴er B൴r൴m Kök Test൴
dc.subjectFour൴er Toda-Yamamoto Nedensell൴k Test൴
dc.subjectDefense Industry
dc.subjectFore൴gn Trade
dc.subjectExports
dc.subjectImports
dc.subjectPanel LM Four൴er Un൴t Root Test
dc.subjectFour൴er Toda–Yamamoto Causal൴ty Test.
dc.titleSavunma sanayisinde dışa bağımlılık; Türkiye'de ithalat-ihracat nedensellik analizi
dc.title.alternativeDependence on foreign sources in the defense industry: A causal analysis of imports and exports in Turkey
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
1013708 ÇİĞDEM TÜRKER.pdf
Boyut:
1.56 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu