Psoriasis hastalarında diyet ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Bu çalışma psoriasis tanısı almış bireyler ile kontrol grubunun beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi, diyet inflamatuvar indeksi ve biyokimyasal bulgularının karşılaştırılması amacıyla tasarlanmış bir vaka kontrol çalışmasıdır. Çalışmaya, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Polikliniği'ne başvuran 19-64 yaş aralığındaki psoriasis tanısı almış bireyler ile aynı polikliniğe genel kontrol amacıyla başvuran ve psoriasis tanısı olmayan bireyler katılmıştır. Çalışmada; sosyodemografik özellikler, antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular, Akdeniz Diyet Bağlılık Ölçeği (MEDAS) ve üç günlük besin tüketim kaydına yönelik veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle Mayıs 2025-Aralık 2025 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmaya psoriasis tanısı almış 46 birey ve 46 kontrol grubu olmak üzere toplam 92 birey katılmıştır. Psoriasis tanılı bireylerin ortanca yaşı 49 (37-56,25) yıl, kontrol grubunun ortanca yaşı ise 48,5 (30-60) yıl olarak bulunmuştur. İki grubun yaş, cinsiyet, medeni durum, alkol tüketimi, kronik hastalık tanısı alma durumu, diyet uygulama ve düzenli egzersiz yapma durumları benzer bulunmuştur. Ancak psoriasis tanılı bireylerde sigara kullananların oranının (%32,6) kontrol grubundan (%8,7) anlamlı olarak daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p=0,010). Sistemik immün inflamatuar indekslerinde psoriasis tanılı grubun ortanca değeri 568,4 (425,2-729,3), kontrol grubunun ortanca değeri ise 433,4 (295-578,9) hesaplanmış olup psoriasis tanılı bireylerin sistemik immün-inflamatuar indeks düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek belirlenmiştir (p=0,003). Psoriasis ve kontrol grubu karşılaştırıldığında psoriasis tanılı (1,8±1,5), bireylerin kontrol grubuna (1,0±1,6) göre daha yüksek diyet inflamatuvar indeksine sahip olduğu bulunmuştur (p=0,018). Kontrol grubunun diyet ORAC ortanca değerinin [2882,9 (1330,3-4980,6) μmol], psoriasis tanılı [1190,1 (630,9-2483,5) μmol] gruba göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). İki grubun günlük enerji, protein, yağ ve karbonhidrat alım miktarlarının benzer olduğu belirlenmiştir (p>0,05). Obezite görülme oranının psoriasis tanılı grupta (%56,5) ve kontrol grubuna (%30,4) göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,041). Kontrol grubunun MEDAS puanı ortanca değeri [8 (6,75-9,25)], psoriasis tanılı gruba [7 (6-8)] göre daha yüksek bulunmuştur ancak iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmemiştir. İki grubun Akdeniz diyetine uyum oranları benzer bulunmuştur (Psoriasis tanılı bireyler: %73,9 ve Kontrol grubu: %76,1; p>0,05). Sağlıklı Yeme İndeksi puanına göre kötü diyet kalitesine sahip psoriasis tanılı bireylerin oranı (%43,5) kontrol grubuna göre (%23,9) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Geliştirilmesi gereken diyet sınıflamasında ise psoriasis tanılı grubun oranının (%56,5) ve kontrol grubuna göre (%76,1) anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir (p=0,047). Hastalar PASI skorlarına üç gruba ayrılmıştır. Şiddetli psoriasis grubunda hafif şişman olanların oranı (%47,1) hastalık şiddeti hafif olan gruptan (%6,7) anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,004). Ayrıca SYİ 2020 sınıflamasına kötü diyet kalitesine sahip olan orta ve şiddetli psoriasis tanılı hastaların oranı hafif şiddetli psoriasis tanılı hastalardan daha yüksek bulunmuştur ancak aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Psoriasis tanılı hastaların diyet inflamatuvar indeksi, MEDAS ve Sağlıklı Yeme İndeksi puanıyla sistemik immün-inflamatuvar indeks, serum CRP düzeyi, nötrofil/lenfosit oranı ve platelet/lenfosit oranı arasında anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Psoriasis tanılı hastaların diyet ve biyokimyasal parametreleri arasında ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için daha büyük örnekleme sahip çok merkezli araştırmaların yapılması gerekmektedir.

The study was a case-control study designed to compare the dietary habits, diet quality, dietary inflammatory index and biochemical findings of individuals diagnosed with psoriasis (PG) and a control group (CG). The study included individuals aged 19-64 years diagnosed with psoriasis who presented to the Dermatology and Venereal Diseases Outpatient Clinic of Konya Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine and individuals without a psoriasis diagnosis who presented to the same clinic for general check-ups. Data on sociodemographic characteristics, anthropometric measurements, biochemical findings, the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) and a three-day food consumption record were collected by the researcher through face-to-face interviews between May 2025 and December 2025. A total of 92 individuals participated in the study: 46 individuals diagnosed with psoriasis and 46 in the control group. The median age of PG was 49 (37-56,25) years, while the median age of the CG was 48,5 (30-60) years. Age, gender, marital status, alcohol consumption, diagnosis of chronic diseases, dietary habits and regular exercise were similar in both groups. However, the rate of smoking was significantly higher in the PG (32,6%) compared to the CG (8,7%) (p=0,010). The median value for systemic immune-inflammatory indices (Sİİ) was 568,4 (425,2-729,3) in the PG and 433,4 (295-578,9) in the CG, indicating significantly higher in PG (p=0,003). In the PG, dietary inflammatory index (1,8±1,5) was found to be higher than the CG (1,0±1,6; p=0,018). The median dietary ORAC value of the CG [2882,9 (1330,3-4980,6) μmol] was found to be statistically higher than that of the PG (1190,1 (630,9-2483,5) μmol, p<0,001). It was determined that the daily energy, protein, fat, and carbohydrate intake amounts of the PG and CG were similar (p>0,05). The prevalance of obesity was found to be significantly higher in the PG (56,5%) than the CG (30,4%, p=0,041). The median MEDAS score of the CG [8 (6,75-9,25)] was higher than that of the PG [7 (6-8)], but no statistically significant difference was found. The adherence rates to the Mediterranean diet were similar in both groups (PG: 73,9% and CG: 76,1%; p>0,05). The proportion of individuals diagnosed with psoriasis with poor diet quality according to the Healthy Eating Index score (43,5%) was significantly higher than that of the CG (23,9%). In the classification of diets that need improvement, the proportion of the PG (56,5%) was found to be significantly lower than that of the CG (76,1%; p=0,047). Patients were divided into three groups according to their PASI scores. The proportion of overweight individuals in the severe PG (47,1%) was significantly higher than in the mild PG (6,7%; p=0,004). Furthermore, the proportion of patients with moderate and severe psoriasis who had poor dietary quality according to the 2020 Healthy Eating Index (HEI) classification was higher than in patients with mild psoriasis; however, the difference was not statistically significant (p>0,05). No significant correlation was found between dietary inflammatory index, MEDAS and Healthy Eating Index scores and systemic immune-inflammatory index, serum CRP level, neutrophil/lymphocyte ratio and platelet/lymphocyte ratio in the PG. Further multicenter studies with larger sample sizes are needed to better understand the relationship between dietary and biochemical parameters in patients with psoriasis.