Ortaokul di̇n kültürü ve ahlak bi̇lgi̇si̇ ders ki̇tapları üni̇te değerlendi̇rme sorularının yeni̇lenmi̇ş bloom taksonomi̇si̇ne göre sınıflandırılması
| dc.authorid | 0009-0003-6712-3355 | |
| dc.contributor.advisor | Turanalp, Muhammed Fatih | |
| dc.contributor.author | Önal, Mehmet | |
| dc.date.accessioned | 2026-05-20T08:17:38Z | |
| dc.date.available | 2026-05-20T08:17:38Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.date.submitted | 2026 | |
| dc.department | NEÜ, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Anabilim Dalı | |
| dc.description | Yüksek Lisans Tezi | |
| dc.description.abstract | Eğitim, hem geniş kapsamlı hem de daha dar çerçevede belirlenen hedeflerin dikkate alındığı planlı bir süreç olarak görülmektedir. Öğrencilerin bu hedeflere ne ölçüde yaklaştığını ortaya koymak için kullanılan ölçme ve değerlendirme etkinlikleri de bu hedeflerle uyumlu olacak şekilde tasarlanmaktadır. Bu çalışma, eğitimin özel hedefleri arasında değerlendirilen ve ders kapsamında belirlenen kazanımların gerçekleşme durumunu ortaya çıkarmaya yönelik olarak hazırlanan ünite sonu sorularını incelemektedir. İnceleme sürecinde bu sorular, günümüzde pek çok ülkenin ölçme-değerlendirme alanında temel aldığı Yenilenmiş Bloom Taksonomisi doğrultusunda yeniden sınıflandırılmıştır. Bloom taksonomisi, ilk olarak 1956 yılında Bloom ve ekibi tarafından geliştirilmiş olsa da, zaman içinde yapının bazı eksik yönleri ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, Bloom’un öğrencilerinin de içinde bulunduğu bir uzman grubu taksonomiyi yeniden ele almış ve bilişsel alanı “bilgi” ile “bilişsel süreç” olmak üzere iki boyutta tanımlayan güncellenmiş bir yapı oluşturmuştur. Bu araştırmada, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında ortaokullarda kullanılan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitabındaki ünite sonu değerlendirme bölümlerinde yer alan toplam 409 soru incelenmiştir. Soruların yenilenmiş Bloom Taksonomisi açısından hangi bilişsel basamaklara karşılık geldiği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma nitel yaklaşımla tasarlanmış; yöntem olarak durum çalışması tercih edilmiş ve elde edilen veriler ayrıntılı bir biçimde çözümlenerek sonuçlara ulaşılmıştır. Ünite sonlarında yer alan toplam 409 değerlendirme sorusunun büyük bölümü, bilişsel süreç boyutunda hatırlama basamağında yoğunlaşmaktadır. Bu kapsamda, 243 soru (%59,41) hatırlama–olgusal bilgi düzeyinde; 41 soru (%10,02) hatırlama–kavramsal bilgi düzeyinde; 2 soru (%0,49) ise hatırlama–işlemsel bilgi düzeyinde sınıflandırılmıştır. Bunun yanında, 25 sorunun (%6,11) anlama–olgusal bilgi, 91 sorunun (%22,25) ise anlama– kavramsal bilgi düzeyine karşılık geldiği belirlenmiştir. Anlama–işlemsel bilgi basamağına ise yalnızca 2 soru (%0,49) denk düşmektedir. Çözümleme basamağında kavramsal bilgiye yönelik 4 soru (%0,98) bulunmaktadır. Ayrıca değerlendirme basamağında kavramsal bilgi düzeyine karşılık gelen 1 soruya (%0,25) rastlanmıştır. Bunun dışında, bilişsel süreç boyutunda uygulama ve yaratma basamaklarına; bilgi boyutunda ise üstbilişsel bilgi düzeyine ait herhangi bir soru tespit edilmemiştir. Sonuç olarak ünite değerlendirme soruları heterojen bir dağılımla genellikle bilişsel süreç boyutunda hatırlama ve anlama basamağında yoğunlaşırken, bilgi boyutunda ise daha çok kavramsal ve olgusal bilgi alanında yoğunlaşmıştır. | |
| dc.description.abstract | Education is viewed as a planned process that takes into account both broad and narrowly defined objectives. Assessment and evaluation activities used to determine the extent to which students have achieved these objectives are designed to be consistent with them. This study examines end-of-unit questions prepared to reveal the achievement status of the learning outcomes determined within the scope of the course and evaluated among the specific objectives of education. During the examination process, these questions have been reclassified in line with the revised Bloom Taxonomy, which is currently the basis for assessment and evaluation in many countries. Although Bloom's taxonomy was first developed by Bloom and his team in 1956, some shortcomings in its structure have become apparent over time. For this reason, a group of experts, including Bloom's students, revisited the taxonomy and created an updated structure that defines the cognitive domain in two dimensions: “knowledge” and “cognitive process.” In this study, a total of 409 questions included in the end-of-unit assessment sections of the Religion Culture and Ethics textbook used in middle schools during the 2023–2024 academic year were examined. An attempt was made to determine which cognitive levels the questions corresponded to in terms of the revised Bloom Taxonomy. The research was designed using a qualitative approach; a case study was chosen as the method, and the results were reached by analyzing the obtained data in detail. The majority of the 409 assessment questions at the end of the units focus on the recall stage of the cognitive process dimension. Within this scope, 243 questions (59.41%) were classified at the recall-factual knowledge level; 41 questions (10.02%) at the recall-conceptual knowledge level; and 2 questions (0.49%) at the recall-procedural knowledge level. In addition, 25 questions (6.11%) corresponded to comprehension–factual knowledge, and 91 questions (22.25%) corresponded to comprehension–conceptual knowledge. Only 2 questions (0.49%) corresponded to the comprehension–procedural knowledge stage. There are 4 questions (0.98%) at the conceptual knowledge level in the analysis stage. Furthermore, 1 question (0.25%) at the conceptual knowledge level was found in the evaluation stage. Apart from this, no questions were identified at the application and creation stages in the cognitive process dimension or at the metacognitive knowledge level in the knowledge dimension. In conclusion, the unit assessment questions are generally concentrated in the recall and comprehension stages of the cognitive process dimension with a heterogeneous distribution, while in the knowledge dimension, they are concentrated more in the conceptual and factual knowledge areas. | |
| dc.identifier.citation | Önal, M. (2026). Ortaokul di̇n kültürü ve ahlak bi̇lgi̇si̇ ders ki̇tapları üni̇te değerlendi̇rme sorularının yeni̇lenmi̇ş bloom taksonomi̇si̇ne göre sınıflandırılması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Konya. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12452/20098 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | DKAB | |
| dc.subject | Öğretim Değerlendirmesi | |
| dc.subject | Taksonomi | |
| dc.subject | Yenilenmiş Bloom Taksonomisi | |
| dc.subject | Teaching Evaluation | |
| dc.subject | Taxonomy | |
| dc.subject | Revised Bloom Taxonomy | |
| dc.title | Ortaokul di̇n kültürü ve ahlak bi̇lgi̇si̇ ders ki̇tapları üni̇te değerlendi̇rme sorularının yeni̇lenmi̇ş bloom taksonomi̇si̇ne göre sınıflandırılması | |
| dc.title.alternative | Classification of unit evaluation questions of secondary school religious culture and ethics textbooks according to the revised Bloom's Taxonomy | |
| dc.type | Master Thesis |
