Doğa temelli sanat eğitim programının çocukların doğayla bağlantı kurma eğilimlerine etkisi

Araştırmanın amacı, Doğa Temelli Sanat Eğitim Programının çocukların doğayla bağlantı kurma eğilimlerine etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 öğretim yılında Konya ili Selçuklu ilçesinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ilkokul bünyesindeki anasınıfına devam eden ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi (Karasar, 2020) ile belirlenen 20 çocuk deney, 20 çocuk kontrol grubu olmak üzere 40 çocuk oluşturmuştur. Çalışmada deneysel araştırma desenlerinden ön-test/son-test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Çalışmada okul öncesi dönemdeki çocuklara uygulanmak üzere araştırmacı tarafından hazırlanan “Kişisel Bilgi Formu”, çocukların doğayla bağlantı kurmaya eğilimlerini değerlendirmek amacıyla “60-72 Çocuklar İçin Doğayla Bağlantı Kurmaya Eğilim Ölçeği” (Engin, 2019) kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan Doğa Temelli Sanat Eğitim Programının etkinlikleri sınıf içerisinde, okul bahçesinde, açık alanlarda, hayvanat bahçesinde, kelebekler vadisinde ve haftada 2 gün birer etkinlik saati olacak şekilde 12 hafta boyunca uygulanmıştır. Çalışma sonucunda programın çocukların doğayla bağ kurma eğilimlerinde anlamlı düzeyde artış sağladığı görülmüştür. Ön-test puanlarının deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık göstermemesi, grupların başlangıçta benzer özelliklere sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, uygulanan ölçüm aracının güvenilirliğini ve geçerliliğini desteklemiştir. Araştırmanın son-test puanları incelendiğinde, deney grubunun lehine anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür. Bu bulgu, Doğa Temelli Sanat Eğitimi Programının çocukların doğa ile bağlantı kurma eğilimleri üzerinde etkili olduğunu ve programın hedeflerine ulaştığı görülmüştür. Deney grubunda ön-test ve son-test puanları arasındaki anlamlı artış, çocukların program sürecinde doğayla olan etkileşimlerinin kalıcı öğrenme deneyimleri oluşturduğu görülmüştür. Kontrol grubunda artış gözlenmiş fakat deney grubundaki kadar belirgin olmamıştır. Bu durum, doğal çevreyle bütünleşmiş etkinliklerin, geleneksel sınıf içi etkinliklere göre çocukların doğa farkındalığını daha etkili biçimde artırdığı görülmüştür. Deney grubunda sontest ile izleme testi puanları arasında anlamlı bir farkın olmaması, programın kalıcı etkilerini destekleyen önemli bir göstergedir. Bu sonuç, doğa temelli etkinliklerin kısa vadeli değil, uzun süreli öğrenme çıktıları oluşturduğunu ortaya koymuştur. Çocukların programdan sonra da doğaya karşı duyarlılıklarını sürdürmeleri, erken çocuklukta edinilen çevresel farkındalığın yaşam boyu devam edebileceği görülmüştür.

The aim of the study is to examine the effect of the Nature-Based Art Education Program on children’s tendencies to connect with nature. The study group consisted of 40 children, including 20 in the experimental group and 20 in the control group, who were attending a kindergarten class within a public primary school affiliated with the Ministry of National Education in the Selçuklu district of Konya during the 2024–2025 academic year and were selected using the simple random sampling method (Karasar, 2020). In the study, a pre-test/post-test control group design, one of the experimental research designs, was employed. In the study, the Personal Information Form prepared by the researcher for application to preschool children and the Tendency to Connect with Nature Scale for Children Aged 60–72 Months (Engin, 2019) were used to assess children’s tendencies to connect with nature. The activities of the Nature-Based Art Education Program prepared by the researcher were implemented over a 12-week period, with two sessions per week, conducted in the classroom, the school garden, outdoor areas, a zoo, and a butterfly valley. As a result of the study, it was observed that the program led to a statistically significant increase in children’s tendencies to connect with nature. The absence of a significant difference between the experimental and control groups in pre-test scores indicated that the groups had similar characteristics at baseline. This situation supported the reliability and validity of the measurement instrument used. When the post-test scores of the study were examined, a statistically significant difference was observed in favor of the experimental group. This finding indicated that the Nature-Based Art Education Program was effective in influencing children’s tendencies to connect with nature and that the program achieved its objectives. The significant increase between pre-test and post-test scores in the experimental group showed that children’s interactions with nature during the program process resulted in lasting learning experiences.An increase was observed in the control group; however, it was not as pronounced as that observed in the experimental group. This situation demonstrated that activities integrated with the natural environment enhance children’s nature awareness more effectively than traditional classroom-based activities. The absence of a significant difference between the post-test and follow-up test scores in the experimental group is an important indicator supporting the lasting effects of the program. This result revealed that nature-based activities produce long-term learning outcomes rather than short-term effects.The fact that children continued to maintain their sensitivity toward nature after the program indicated that environmental awareness acquired in early childhood may persist throughout life.