Nükleer tıp bölümüne başvuran hastaların radyasyon süreci bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi

Nükleer teknolojideki yeniliklerin ilk uygulama alanlarından biri olan nükleer tıp, çoğunlukla hastalıklarla ilgili erken ve doğru tanı konulması, bazı durumlarda da hastalıklı organların ya da tümörlerin tedavi edilmesi için kullanılmaktadır. Tanı ve tedavi amaçlı kullanılan radyofarmasötikler nedeniyle hastalar zaman zaman radyasyona maruz kalabilmektedir. Hastaların radyasyonun ne olduğu, neden kullanıldığı, maruz kalınan dozun güvenli sınırlar içinde olup olmadığı gibi konularda bilgilendirilmesi; hem gereksiz kaygıların önüne geçilmesini sağlar hem de bilinçli bir sağlık hizmeti süreci oluşturur. Bu farkındalık, hastaların tedavi sürecine aktif katılımını desteklerken, radyasyon güvenliği açısından da önemli bir katkı sunar. Bu bağlamda, toplumun genelinde radyasyonla ilgili doğru bilgiye dayalı bir bilinç düzeyinin oluşturulması ve sürdürülmesi gerekmektedir. Araştırmanın amacı, nükleer tıp bölümüne başvuran hastaların radyasyon süreci bilgi düzeyinin değerlendirilmesini hedeflemektir. Araştırmanın örneklemini 6 Aralık 2024-Şubat 2025 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nükleer Tıp Bölümüne başvuran Sintigrafi ve PET görüntülemesi yapılan 370 hasta oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Anket formu katılımcıların demografik bilgilerini toplamak amacıyla ‘‘hasta bilgi formu’’ ve “nükleer tıp bölümüne başvuran hastaların radyasyon süreci bilgi düzeyi’’ ile ilgili toplam 40 sorudan oluşan bir formdur. Verilerin analizinde SPSS programından yararlanılarak Ki-kare analizi, t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Nükleer tıp bölümüne başvuran hastalardan; daha önce başvuruda bulunan, 2’den fazla başvurusu bulunan ve başvuru öncesinde ilgili bölümün varlığından haberi olan katılımcıların radyasyon süreci bilgi düzeyleri daha yüksektir (p<0,05). İstem yapan doktorun ve personelin görüntüleme için maruz kalacağı radyasyon hakkında hastayı bilgilendirmesinin, hastaların radyasyon süreci bilgi düzeylerinde anlamlı farklılık oluşturmaktadır (p<0,05). 65 ve üzeri yaş grubunun radyasyon süreci bilgi düzeyleri 18-40 ve 41-64 yaş grubu hastalarından daha düşüktür (p<0,05). Nükleer tıp bölümüne ilk kez başvuru yapan hastaların daha önce başvuru yapan hastalara göre radyasyona maruz kalacağı için endişeli olma durumu daha yüksektir (p<0,05). Çalışma durumunda emekli grubu ile daha önce başvuru yapanlar arasında anlamlı bir ilişki vardır (p<0,05). Sonuç olarak, hastaların radyasyon süreci bilgi düzeylerinin orta düzeye yakın olduğu söylenebilir. Görüntüleme öncesi ve sonrasında hastalara yönelik bilgilendirme yapılması, hem tanı süreci hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlayacak hem de radyasyon güvenliği konusunda farkındalıklarını artıracaktır.

One of the first fields to apply innovations in nuclear technology, nuclear medicine is primarily used for the early and accurate diagnosis of diseases and, in some cases, for the treatment of diseased organs or tumors. Due to the use of radiopharmaceuticals for diagnostic and therapeutic purposes, patients may occasionally be exposed to radiation. Informing patients about what radiation is, why it is used, and whether the dose they are exposed to is within safe limits helps prevent unnecessary anxiety and contributes to a more informed and participatory healthcare process. This awareness not only supports patients’ active involvement in their treatment but also plays an important role in radiation safety. Therefore, it is essential to establish and maintain a level of public awareness based on accurate information about radiation. The aim of this study is to evaluate the level of knowledge of patients applying to the nuclear medicine department regarding the radiation process. The sample of the study consists of 370 patients who applied to the Nuclear Medicine Department of Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital and underwent scintigraphy and PET imaging between December 6, 2024, and February 2025. The questionnaire form consists of a “patient information form” designed to collect participants demographic data and a 40-item form assessing the ‘‘knowledge level of patients applying to the nuclear medicine department about the radiation process’’. Data analysis was performed using SPSS, applying Chi-square analysis, t-tests, and one-way analysis of variance (ANOVA). Results indicated that patients who had previously visited the department, who had more than two visits, and who were aware of the department’s existence before their appointment had higher levels of knowledge about the radiation process (p<0,05). Additionally, when the referring physician or staff informed the patients about radiation exposure during imaging, patients’ knowledge levels significantly increased (p<0,05). Patients aged 65 and older had lower knowledge levels compared to those in the 18–40 and 41–64 age groups (p<0,05). Patients visiting the nuclear medicine department for the first time were more anxious about radiation exposure than those who had visited previously (p<0,05). A significant relationship was also found between retired individuals and previous visits to the department (p<0,05). In conclusion, it can be stated that patients’ knowledge levels regarding the radiation process were close to a moderate level. Providing patients with information before and after imaging will not only help them better understand the diagnostic process but also increase their awareness of radiation safety.