Okul yöneti̇ci̇leri̇ni̇n vi̇zyoner li̇derli̇k davranışlari i̇le öğretmenleri̇n örgütsel deği̇şi̇me hazır olma düzeyleri̇ arasındaki̇ i̇li̇şki

Bu çalışmanın amacı öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin vizyoner liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel değişime hazır olma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Konya ili merkez ilçelerinde (Meram, Karatay, Selçuklu) kamu okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, evrenden kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 397 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Vizyoner Liderlik Ölçeği ve Örgütsel Değişime Hazır Olma Ölçeğinin yer aldığı Google Form aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 18 programı kullanılmıştır. Veri setinin normal dağılım göstermesi nedeniyle veri analizinde parametrik testler tercih edilmiştir. Okul yöneticilerinin vizyoner liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel değişime hazır olma düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmıştır; bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki yordama gücünü belirlemek amacıyla basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, mesleki kıdem ve okul yöneticisiyle çalışma süresi gibi demografik değişkenlere göre anlamlı farklılaşmanın olup olmadığını incelemek amacıyla bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin okul yöneticilerinin genel vizyoner liderlik davranışlarına ilişkin algılarının yüksek düzeyde olduğu, öğretmenlerin örgütsel değişime hazır olma düzeylerine ilişkin genel algılarının ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Okul yöneticilerinin vizyoner liderlik davranışları cinsiyet, eğitim durumu, mesleki kıdem ve okul yöneticisi ile çalışma süresine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Yaşa göre yapılan analizlerde ölçek toplam puanında anlamlı bir farklılık saptanmamış, ancak Eylem Yönelimli Olma alt boyutunda anlamlı farklılık belirlenmiştir. Buna göre 40 yaş ve altı gruptaki öğretmenlerin ortalama puanlarının 41–50 yaş grubundaki öğretmenlere göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Örgütsel değişime hazır olma düzeyleri demografik değişkenlere göre alt boyutlar temelinde farklılaşmaktadır. Cinsiyete göre Bireysel Yarar alt boyutunda kadın öğretmenlerin algı düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Yaşa göre Uygunluk ve Yönetim Desteği, eğitim durumuna göre Uygunluk ve Bireysel Yarar, mesleki kıdeme göre ise Uygunluk ve Yönetim Desteği alt boyutlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Bireysel Yarar alt boyutunda mesleki kıdeme göre genel düzeyde farklılaşma olmakla birlikte ikili karşılaştırmalarda anlamlı bir grup farkı belirlenmemiştir. Okul yöneticisi ile çalışma süresine göre ise yalnızca Yönetim Desteği alt boyutunda anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Pearson korelasyon analizi sonuçları, okul yöneticilerinin vizyoner liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel değişime hazır olma düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Basit doğrusal regresyon analizi sonuçları ise vizyoner liderliğin, öğretmenlerin örgütsel değişime hazır olma düzeylerindeki toplam varyansın yaklaşık %3.6’sını açıkladığını ve vizyoner liderlik değişkeninin örgütsel değişime hazır olma düzeyini anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur. Bu sonuç, vizyoner liderliğin örgütsel değişime hazır olmayı destekleyen önemli bir değişken olduğunu; ancak açıklanan varyans düzeyinin sınırlı olması nedeniyle değişime hazır olmanın çok boyutlu yapısında başka etkenlerin de dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Bu doğrultuda, okul yöneticilerinin değişim süreçlerinde yönetim desteğini ve öğretmen katılımını güçlendiren liderlik uygulamalarına odaklanmaları; ayrıca örgütsel değişime hazır olmayı etkileyen değişkenlerin gelecekteki çalışmalarda farklı yöntemlerle incelenmesi önerilmektedir.

This study aims to examine the relationship between school principals’ visionary leadership behaviors and teachers’ levels of organizational readiness for change based on teachers’ perceptions. The study was conducted using a quantitative approach with a correlational survey design. The population consisted of teachers working in public schools in the central districts of Konya (Meram, Karatay, Selçuklu) during the 2025–2026 academic year. The sample consisted of 397 teachers selected from the population using convenience sampling who voluntarily agreed to participate in the study. Research data were collected through a Google Form containing a Personal Information Form, the Visionary Leadership Scale, and the Readiness for Organizational Change Scale. IBM SPSS Statistics 18 was used for data analysis. Parametric tests were preferred due to the normal distribution of the dataset. Pearson correlation analysis was conducted to determine the relationship between school principals’ visionary leadership behaviors and teachers’ levels of organizational readiness for change, and simple linear regression analysis was applied to examine the predictive power of the independent variable on the dependent variable. Independent samples t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA) were conducted to examine whether there were significant differences based on demographic variables such as gender, age, education level, professional seniority, and length of time working with the school principal. According to the research findings, teachers’ perceptions of school principals’ overall visionary leadership behaviors were high, while their perceptions of organizational readiness for change were moderate. School principals’ visionary leadership behaviors did not show significant differences according to gender, education level, professional seniority, or length of time working with the school principal. In age-based analyses, no significant difference was found in the total scale score; however, a significant difference was identified in the Action-Oriented subdimension. Accordingly, the mean scores of teachers aged 40 and under were lower than those of teachers aged 41–50. Teachers’ readiness for organizational change differed at the subdimension level according to demographic variables. Female teachers reported higher perceptions in the Individual Benefit subdimension. Significant differences were found in the Suitability and Management Support subdimensions according to age, in the Suitability and Individual Benefit subdimensions according to education level, and in the Suitability and Management Support subdimensions according to professional seniority. Although a general difference was observed in the Individual Benefit subdimension according to professional seniority, no significant group difference was identified in pairwise comparisons. Significant differences according to the length of time working with the school principal were found only in the Management Support subdimension. Pearson correlation analysis revealed a positive and significant relationship between school principals’ visionary leadership behaviors and teachers’ levels of organizational readiness for change. Simple linear regression analysis showed that visionary leadership explained approximately 3.6% of the total variance in teachers’ readiness for organizational change and significantly predicted readiness for organizational change. These results indicate that visionary leadership is an important variable supporting organizational readiness for change; however, due to the limited level of explained variance, other factors should also be considered within the multidimensional structure of readiness for change. In this context, school principals are recommended to focus on leadership practices that strengthen management support and teacher participation in change processes; furthermore, future studies are suggested to examine variables affecting organizational readiness for change using different methodologies.