Necmettin Erbakan Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Erbakan, Necmettin Erbakan Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Geleceğin tarımı: IoT ve yapay zeka ile sürdürülebilir sera yönetimi
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2025) Beşir, Kerim; Ergün, Halime
Bu tezde, çilek yetiştiriciliğinde sürdürülebilir sera yönetimini desteklemek amacıyla, sensör tabanlı bir Nesnelerin İnterneti (IoT) altyapısı ile makine öğrenmesine dayalı haftalık verim tahminini bir araya getiren akıllı bir sera prototipi geliştirilmiş ve gerçek koşullarda test edilmiştir. ESP32 tabanlı bir kontrol birimi aracılığıyla; sıcaklık, bağıl nem, hava kalitesi, toprak nemi ve ışık şiddeti sensörlerinden 15 dakikalık aralıklarla veri toplanmıştır. Elde edilen çok değişkenli zaman serileri hem bir IoT bulut platformuna hem de yerel belleğe kaydedilmiştir. Bu sayede sera içi koşullardaki ani değişimler çevrimiçi izlenebilmiş; fan, ısıtıcı ped ve sulama pompası önceden belirlenen eşik değerlere göre otomatik olarak çalıştırılarak ortam parametreleri hedef aralıklarda tutulmuştur. Veri işleme sürecinde ölçümler saatlik ve günlük düzeyde özetlenmiş; günlük ışık yükünü temsil eden yaklaşık Günlük Işık İntegrali (DLI) ve sıcaklığa dayalı Büyüme Derecesi Günleri (GDD) göstergeleri türetilmiştir. Düzensiz aralıklarla kaydedilen hasat miktarları, (i) kütleyi koruyan doğrusal kümülatif enterpolasyon ve (ii) DLI temelli ağırlıklandırılmış dağıtım yaklaşımlarıyla önce günlük, ardından haftalık verim serilerine dönüştürülerek çevresel verilerle aynı zaman ekseninde hizalanmıştır. Verim tahmininde çıktı değişkeni haftalık toplam verim olarak tanımlanmış; girdi özellikleri ise her haftadan önceki dönemi kapsayan yedi günlük kaydırmalı pencerelerden elde edilen DLI ve GDD birikimleri ile sensör ölçümlerinin ortalamalarından oluşturulmuştur. Böylece verimin tek bir güne ait anlık koşullardan ziyade, bir hafta boyunca biriken mikroiklim etkilerinin bileşik sonucu olduğu varsayımını yansıtan bir özellik uzayı elde edilmiştir. Modelleme aşamasında doğrusal regresyon, Random Forest ve Gradient Boosting algoritmaları ile tahmin modelleri kurulmuş; performans k-katlı çapraz doğrulama ile değerlendirilmiştir. En yüksek başarı, Gradient Boosting modelinde yaklaşık R² = 0,94 düzeyinde elde edilmiş ve hata metrikleri haftalık verim ile çevresel koşullar arasındaki ilişkinin güçlü biçimde yakalandığını göstermiştir. Çalışmanın temel katkıları; (i) gerçek sensör verileri ile manuel hasat kayıtlarını entegre eden, gerçek zamanlı veri toplama, çevrimiçi izleme ve otomasyon işlevlerini bir araya getiren düşük maliyetli bir akıllı sera altyapısının geliştirilmesi, (ii) düzensiz zamanlı hasat kayıtlarını kütle korunumlu ve ışık temelli ağırlıklandırma yaklaşımlarıyla günlük/haftalık serilere dönüştüren esnek bir analiz çerçevesinin önerilmesi ve (iii) çilek verimini haftalık ölçekte anlamlı doğrulukla tahmin edebilen makine öğrenmesi tabanlı bir karar destek modelinin sunulmasıdır.
Diyabetin neden olduğu nöropati üzerine dapagliflozin (DAPA) ve borik asitin semaforin sinyal yolağı üzerinden araştırılması
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2025) Hamawandı, Shno Abbas Hameed; Karataş, Mehmet; Şentürk, Hakan
Diyabetik nöropati (DN), Diyabetes Mellitus’un en ciddi mikrovasküler komplikasyonlarından biridir ve periferik sinirlerde ağrı, uyuşukluk ve motor fonksiyon kaybına neden olur. İnflamasyon, oksidatif stres ve mitokondriyal disfonksiyon, DN patofizyolojisinde önemli rol oynar. Son yıllarda, semaforinlerin, özellikle SEMA3A'nın, aksonal dejenerasyonu ve sinir rejenerasyonunu düzenleyen kritik moleküller olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, streptozotosin ile oluşturulan deneysel diyabet modelinde dapagliflozin (DAPA; SGLT2 inhibitörü) ve borik asidin (BA) tek başına ve kombinasyon halinde potansiyel nöroprotektif etkileri araştırıldı. Serum oksidatif stres belirteçleri (TAS, TOS, OSI) ve SEMA3A düzeyleri ölçülerek istatistiksel olarak karşılaştırıldı.Sonuçlar diyabet grubunda antioksidan kapasitede azalma (TAS), oksidan yükte artış (TOS ve OSI) ve SEMA3A seviyelerinde yükselme olduğunu göstermiştir. Hem DAPA hem de BA tedavileri bu parametreleri önemli ölçüde iyileştirmiş, özellikle kombinasyon grubundaki değerler kontrol grubundaki değerlere yakın olmuştur. Bu bulgular, DAPA ve BA'nın oksidatif stresi baskılamak ve semaforin aracılı nöronal dejenerasyonu azaltmak için sinerjik olarak etki ettiğini göstermektedir. Çalışma, DAPA+BA kombinasyonunun diyabetik nöropati tedavisi için güçlü bir aday olabileceğini düşündürmektedir.
Aziz Samih İlter'in hayatı ve eserleri
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Polat, Mehmet Akif; Kıvrım, İsmail
Bu çalışma, Osmanlı’nın son dönemlerinde yetişmiş ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında aktif görevlerde bulunmuş önemli şahsiyetlerden biri olan Aziz Samih İlter’in hayatını, görevlerini ve entelektüel mirasını kapsamlı bir biçimde ele almıştır. İlter’in askerî sahada, diplomatik görevlerde ve bürokratik mevkilerdeki faaliyetleri kronolojik bir bütünlük içerisinde değerlendirilmiştir. Özellikle Trablusgarp Harbi’ndeki gayri resmî istihbarat faaliyetleri, Birinci Dünya Savaşı’ndaki cephe görevleri ve Türk-İran hudut tahdidinde oynadığı rol detaylı biçimde analiz edilmiştir. Ayrıca, Batum Başşehbenderi olarak hizmetleri ve Cumhuriyet döneminde Erzincan ve Kars milletvekili olarak TBMM’deki hizmetleri kapsamlı bir biçimde incelenmiştir. İlter’in yazılı mirası da dikkate alınarak tarihî olaylara tanıklığı, entelektüel birikimi ve dönemin ruhunu yansıtan yorumları değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Çalışma boyunca arşiv belgeleri, hatıralar, dönemin basın kaynakları ve şahsî mektuplar birincil veri olarak kullanılmış; böylece Aziz Samih İlter’in tarihsel konumu çok boyutlu olarak ortaya konmuştur.
Es-Seyyid İsmail Şihâbuddîn ve 'Alâ Hâmişi't-Tefâsîr ve Ta'lîkâtün 'alâ Tefsîri'l-Celâleyn adlı eseri
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Nirathinmel Puthiyapurayil Koorantak, Mahir; Akpınar, Ali
Bu çalışma, Hindistan’ın Kerala eyaletinde yetişmiş olan çağdaş düşünür ve Müfessir Şeyh Seyyid İsmail Şihâbuddîn el-Buhârî’nin kaleme aldığı ‘Alâ Hâmişi’t-Tefâsîr: Ta‘lîkâtün ‘alâ Tefsîri’lCelâleyn adlı eser üzerine odaklanmaktadır. Bahse konu eser, Kur’ân-ı Kerîm’in anlam dünyasını klasik metotlara bağlı kalarak açıklamaya çalışırken, aynı zamanda güncel sosyal ve entelektüel sorunlara yönelik çözüm arayışlarını da içeren özgün bir yaklaşım sergilemektedir. Metnin en dikkat çeken yönlerinden biri, geleneksel tefsirle çağdaş ihtiyaçlar arasında bir köprü kurma çabasıdır. Hem naklî hem de aklî boyutları gözeterek yapılan yorumlar, geçmişin birikiminden beslenirken bugünün okuyucusuna da hitap edecek şekilde ortaya konmuştur. Bu kapsamda, müellifin yorum tarzı, yararlandığı temel kaynaklar, metinle kurduğu ilişki biçimi ve kullandığı dilin özellikleri bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Eserde sıkça başvurulan hadisler, siyer rivâyetleri, cumsel izahlar ve tarihsel atıflar, onun çok yönlü bir yaklaşımla konulara eğildiğini göstermektedir. Bu özellikler, ilgili eseri sadece geleneksel bilgi aktaran bir kaynak olmaktan çıkararak yorum gücü yüksek bir metin hâline getirmektedir. Tezin temel amacı, ‘Alâ Hâmişi’t-Tefâsîr’in tefsir yazını içerisindeki konumunu daha net ortaya koymak ve metnin özgün katkılarını tespit etmektir. Ayrıca klasik çizgiyle çağdaş bakış açılarını buluşturan bu tür çalışmaların hangi yöntemlerle inşa edildiğini gözler önüne sermek de bu araştırmanın hedefleri arasındadır. Bu yönüyle çalışma, hem alana ilgi duyan akademisyen ve araştırmacılara hem de ilahiyat eğitimine devam eden öğrencilere yeni bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır.
Osmanlı dönemi Arap şairlerinden İbn Ali el-Cezâirî ve şiirleri
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2025) Labbas, Abdeldjalil; Şensoy, Sedat
Bu çalışma, İbn Ali el-Cezâirî'nin hayatı ve şiirlerini 18. yüzyıl Osmanlı dönemi Cezayir'inin tarihî ve kültürel bağlamında ele almakta ve şairin şiirsel üretiminin bu dönemdeki konumu ortaya konulmaktadır. Çalışma aynı zamanda Osmanlı dönemi Cezayir edebiyatı üzerine Türk üniversitelerindeki akademik araştırmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, giriş bölümünün ardından üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde şairin hayatı, edebî kimliği ve divanı tanıtılmaktadır. İkinci bölümde divanının muhtevası ele alınarak gazel, medih, mersiye, ihvâniyât gibi şiir türleri tahlil edilmektedir. Üçüncü bölümde ise şairin şiiri, teknik yönden ele alınarak nazım yapısı, vezin ve kafiye ile meʿânî, beyân ve bedîʿ ilimlerine dayalı belâgat sanatları açısından değerlendirilmektedir. Araştırma neticesinde, İbn Ali el-Cezâirî'nin dinî görevini edebî kişiliğiyle mezc ederek kendine has bir şiir üslubu geliştirdiği ve Osmanlı dönemi Cezayir'inin zengin edebî muhitini şiirlerine aksettirdiği görülmüştür. Şairin şiirlerinde klasik Arap belâgatının unsurlarını maharetle kullandığı, dil ve üslup açısından yüksek bir seviyeye eriştiği ve bu suretle Arap şiirinin özgün yapısını muhafaza eden seçkin şairlerden biri olduğu tespit edilmiştir.
